W tym poradniku wyjaśniamy prostym językiem:
- czym jest opłata SUP,
- jakich produktów dotyczy,
- kto płaci ją przy zakupie,
- kiedy przedsiębiorca powinien pobrać ją od klienta,
- jak wygląda rozliczenie w firmie, szkole lub szpitalu.
Co właściwie oznacza SUP?
SUP to skrót od angielskiego określenia Single-Use Plastics, czyli produktów jednorazowego użytku wykonanych w całości lub częściowo z tworzyw sztucznych.
Celem przepisów jest ograniczenie zużycia wybranych jednorazowych opakowań, które po krótkim użyciu stają się odpadem. W Polsce obowiązek pobierania opłaty od kubków i wybranych pojemników na żywność obowiązuje od 1 stycznia 2024 roku.
Ważne: Nie jest to dobrowolna dopłata ustalana przez sklep. Jeżeli dany produkt podlega przepisom, a kupujący jest użytkownikiem końcowym, sprzedawca ma obowiązek pobrać opłatę.
Jakich produktów dotyczy opłata SUP?
Opłatą objęte są dwie podstawowe grupy produktów.
Kubki na napoje
Dotyczy to jednorazowych kubków na:
- ☕ kawę,
- 🫖 herbatę,
- 💧 wodę,
- 🥤 napoje zimne,
- 🍹 koktajle,
- 🧃 soki,
- 🍷 napoje alkoholowe i bezalkoholowe.
Kształt i przeznaczenie napoju nie mają decydującego znaczenia. Opłata może więc dotyczyć również jednorazowych kieliszków do wina, szampana lub innych napojów.
Pojemniki na żywność
Chodzi o jednorazowe pojemniki, w których umieszczana jest żywność:
Chodzi o jednorazowe pojemniki, w których umieszczana jest żywność:
- 🥡 przeznaczona do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos,
- 🍴 zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika,
- ✅ gotowa do spożycia bez gotowania, smażenia, pieczenia lub podgrzewania.
Przykładem mogą być pojemniki na:
- 🥡 gotowe dania na wynos,
- 🥗 sałatki,
- 🍰 desery,
- 🍓 owoce,
- 🍨 lody,
- 🥣 sosy,
- 🥨 przekąski.
Jeżeli klient otrzymuje kilka osobnych opakowań, na przykład pojemnik z daniem oraz drugi pojemnik z surówką, opłata jest naliczana od każdej wydanej sztuki.
Czy każdy plastikowy pojemnik podlega SUP?
Nie.
Sam fakt, że opakowanie zawiera tworzywo sztuczne, nie oznacza jeszcze, że zawsze należy naliczyć opłatę 0,25 zł.
W przypadku pojemników na żywność znaczenie ma przede wszystkim to, czy żywność:
- jest gotowa do bezpośredniego spożycia,
- jest zazwyczaj spożywana prosto z pojemnika,
- nie wymaga dalszego przygotowania.
Dlatego inaczej może być traktowany pojemnik z gotową sałatką, a inaczej opakowanie produktu, który przed spożyciem trzeba ugotować, upiec lub podgrzać.
Opłata nie dotyczy również w ten sam sposób wszystkich produktów fabrycznie zapakowanych przez producenta. Przykładowo jogurt, margaryna lub ser sprzedawane w opakowaniu, w którym zostały wcześniej zapakowane przez producenta, nie podlegają tej opłacie pobieranej przy kasie na zasadach dotyczących wydawania opakowań przez handel i gastronomię.
🎂 A co z pudełkami na tort lub ciasto?
Nie każde pudełko cukiernicze automatycznie podlega opłacie SUP.
Trzeba sprawdzić:
- 📦 z jakiego materiału zostało wykonane,
- 🧪 czy zawiera powłokę z tworzywa sztucznego,
- 📋 czy jest klasyfikowane jako pojemnik na żywność objęty ustawą,
- 🍰 czy produkt ma być zazwyczaj spożywany bezpośrednio z tego opakowania.
Klasyczne kartonowe pudełko służące przede wszystkim do transportu całego tortu może być oceniane inaczej niż mały pojemnik na pojedynczy deser gotowy do zjedzenia bezpośrednio z opakowania.
W razie wątpliwości: warto opierać się na specyfikacji i klasyfikacji przekazanej przez producenta lub dostawcę danego opakowania.
Dlaczego papierowy kubek może podlegać opłacie?
Kubek może wyglądać na papierowy, ale jego wnętrze często pokryte jest cienką warstwą tworzywa sztucznego. Powłoka zabezpiecza papier przed przeciekaniem i nasiąkaniem.
Jeżeli papierowy kubek zawiera taką warstwę, jest uznawany za produkt częściowo wykonany z tworzywa sztucznego. W konsekwencji podlega przepisom SUP.
Dotyczy to również części produktów wykonanych z PLA. Materiał ten bywa opisywany jako biodegradowalny lub kompostowalny, ale zgodnie z ustawową definicją nadal jest polimerem i tworzywem sztucznym. Sam napis „bio” nie oznacza więc automatycznego zwolnienia z opłaty.
Czy za wieczko płaci się osobno?
Jeżeli kubek i pasujące do niego wieczko są kupowane razem, traktuje się je jako jeden produkt.
Kubek wraz z wieczkiem = 0,20 zł opłaty SUP
Nie nalicza się osobno 0,20 zł za kubek i kolejnych 0,20 zł za wieczko.
Samo wieczko sprzedawane bez kubka nie jest traktowane jako kubek na napoje, dlatego nie podlega tej opłacie na takich samych zasadach.
Ile wynosi opłata SUP?
| Produkt |
Stawka za sztukę/netto |
| Kubek na napoje, w tym pokrywka lub wieczko |
0,20 zł |
| Pojemnik na żywność objęty przepisami |
0,25 zł |
Opłatę nalicza się za każdą sztukę, a nie za całe opakowanie zbiorcze.
Przykład: 100 kubków
100 × 0,20 zł = 20,00 zł opłaty SUP
Przy sprzedaży pustych opakowań opodatkowanych stawką 23% dodatkowy koszt brutto może wynieść: 20,00 zł + 23% VAT = 24,60 zł brutto.
Przykład: 100 pojemników
100 × 0,25 zł = 25,00 zł opłaty SUP
Przy stawce VAT 23%: 25,00 zł + 23% VAT = 30,75 zł brutto.
W przypadku sprzedaży żywności lub napoju w opakowaniu zasady VAT mogą zależeć od stawki właściwej dla sprzedawanego posiłku lub napoju. Opłata zwiększa podstawę opodatkowania, ale nie musi być pokazana na paragonie jako oddzielna pozycja – może zostać ujęta w cenie produktu.
Opłata SUP dla konsumenta
Kupuję kubki na urodziny. Czy zapłacę SUP?
Tak, jeżeli są to jednorazowe kubki objęte przepisami.
Osoba kupująca kubki na przyjęcie, spotkanie rodzinne, festyn lub inną okazję wykorzystuje je na własne potrzeby. Jest więc użytkownikiem końcowym.
Sprzedawca nalicza opłatę od każdej sztuki.
Czy zakupy przez Internet są traktowane inaczej?
Nie.
Opłata obowiązuje zarówno podczas zakupów w sklepie stacjonarnym, jak i internetowym. Forma sprzedaży nie zmienia statusu kupującego.
🧾 Czy konsument musi rozliczać SUP w urzędzie?
Nie.
Konsument płaci opłatę podczas zakupu i nie musi:
- ❌ rejestrować się w BDO,
- ❌ prowadzić ewidencji,
- ❌ składać sprawozdania,
- ❌ przekazywać opłaty do urzędu marszałkowskiego.
Obowiązki te spoczywają na przedsiębiorcy, który pobiera opłatę, prowadzi ewidencję i przekazuje pobrane środki.
Opłata SUP dla przedsiębiorstw
W przypadku firmy nie wystarczy sprawdzić, czy faktura jest wystawiana na NIP. Najważniejszy jest cel zakupu.
Sytuacja 1: firma kupuje kubki na własny użytek
Przykłady:
- biuro kupuje kubki dla pracowników,
- zakład usługowy udostępnia kubki przy dystrybutorze wody,
- gabinet kupuje kubki dla pacjentów,
- firma organizuje szkolenie lub spotkanie,
- hotel kupuje kubki do pomieszczenia socjalnego.
W takich przypadkach firma wykorzystuje produkty na potrzeby własne i nie odsprzedaje ich dalej. Jest użytkownikiem końcowym, dlatego sprzedawca nalicza opłatę SUP przy zakupie.
Firma nie pobiera później tej opłaty od pracowników, gości ani pacjentów.
Sytuacja 2: przedsiębiorca kupuje opakowania do dalszej odsprzedaży
Przykład:
Hurtownia kupuje 10 000 kubków, które następnie będzie sprzedawać sklepom, kawiarniom lub klientom końcowym.
Jeżeli kubki są kupowane z zamiarem dalszej odsprzedaży, kupujący nie jest użytkownikiem końcowym. Opłata nie powinna być pobierana na tym etapie.
Obowiązek jej pobrania powstanie później, kiedy produkt zostanie sprzedany użytkownikowi końcowemu.
Sytuacja 3: gastronomia wydaje napoje lub żywność
Kawiarnia, restauracja, cukiernia lub punkt gastronomiczny może kupować kubki i pojemniki po to, aby wydawać w nich napoje albo gotową żywność klientom.
W takim przypadku przedsiębiorca nie wykorzystuje pustych opakowań wyłącznie na własne potrzeby. Staje się podmiotem, który wydaje produkt użytkownikowi końcowemu i pobiera od niego odpowiednią opłatę.
- kawa na wynos w kubku – opłata za kubek,
- lody w plastikowym pojemniku – opłata za pojemnik,
- deser gotowy do zjedzenia z pojemnika – opłata za pojemnik,
- danie i surówka w dwóch osobnych pojemnikach – dwie opłaty,
- kawa w kubku z wieczkiem – jedna opłata za cały zestaw.
Jak firma pobierająca SUP powinna ją rozliczać?
Przedsiębiorca prowadzący handel lub gastronomię, który wydaje użytkownikom końcowym objęte przepisami kubki albo pojemniki, powinien przede wszystkim:
- posiadać odpowiedni wpis w rejestrze BDO;
- pobierać opłatę od użytkownika końcowego;
- prowadzić papierową lub elektroniczną ewidencję liczby nabytych i wydanych produktów;
- prowadzić oddzielną ewidencję dla każdego punktu, jeżeli firma ma kilka placówek;
- przekazać pobraną opłatę na właściwy rachunek marszałka województwa;
- złożyć roczne sprawozdanie w systemie BDO.
Termin: pobraną w danym roku opłatę należy przekazać do 15 marca następnego roku. Do 15 marca składa się również odpowiednie roczne sprawozdanie w systemie BDO.
Od 1 lipca 2024 roku podmioty objęte obowiązkiem muszą również zapewniać klientom dostępność alternatywnego opakowania wykonanego z materiału innego niż tworzywo sztuczne albo opakowania wielokrotnego użytku. Alternatywą nie jest opakowanie z tworzywa określanego jedynie jako biodegradowalne.
Opłata SUP w szkołach, szpitalach i innych jednostkach
Szkoła, szpital, biblioteka lub urząd również może być użytkownikiem końcowym.
Nie ma znaczenia, że kupującym nie jest osoba prywatna ani typowa firma handlowa. Liczy się sposób wykorzystania produktów.
Szkoła kupuje kubki do dystrybutora wody
Szkoła kupująca kubki, z których korzystają uczniowie lub pracownicy, wykorzystuje je na własne potrzeby. Jest użytkownikiem końcowym.
Sprzedawca powinien naliczyć opłatę SUP już podczas sprzedaży kubków.
Szkoła nie musi następnie pobierać 0,20 zł od każdego ucznia korzystającego z dystrybutora.
Szpital kupuje kubki dla pacjentów
Jeżeli szpital kupuje kubki do dystrybutorów wody, na oddziały lub do gabinetów, również jest użytkownikiem końcowym.
Opłata zostaje naliczona podczas zakupu. Szpital nie pobiera jej później od pacjentów.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje wprost, że szkoła lub szpital kupujący kubki do zwykłego dystrybutora wody powinien zostać uznany za użytkownika końcowego.
Biblioteka, urząd, fundacja lub gabinet
Tak samo może być traktowana:
- biblioteka kupująca kubki na wydarzenie,
- urząd kupujący kubki do pomieszczeń socjalnych,
- fundacja organizująca bezpłatne spotkanie,
- gabinet dentystyczny kupujący kubki dla pacjentów,
- biuro księgowe kupujące kubki dla pracowników.
Jeżeli jednostka nie prowadzi w tym zakresie działalności handlowej ani gastronomicznej i nie odsprzedaje opakowań, płaci SUP podczas zakupu jako użytkownik końcowy.
A co ze szkolną stołówką lub kawiarnią w szpitalu?
Tutaj sytuacja może być inna.
Jeżeli szkoła, szpital albo działający na ich terenie zewnętrzny operator prowadzi jednostkę gastronomiczną i wydaje żywność lub napoje w opakowaniach objętych SUP, podmiot prowadzący tę działalność może być zobowiązany do:
- pobierania opłaty od użytkowników końcowych,
- prowadzenia ewidencji,
- posiadania właściwego wpisu w BDO,
- składania sprawozdań i przekazywania pobranych opłat.
Liczy się więc rzeczywisty sposób działania, a nie wyłącznie nazwa jednostki.
Kto płaci SUP? Praktyczne przykłady
| Sytuacja |
Co dzieje się z opłatą? |
| Osoba prywatna kupuje kubki na przyjęcie |
Płaci SUP przy zakupie |
| Firma kupuje kubki dla pracowników |
Płaci SUP przy zakupie |
| Szkoła kupuje kubki do dystrybutora |
Płaci SUP przy zakupie |
| Szpital kupuje kubki dla pacjentów |
Płaci SUP przy zakupie |
| Biblioteka kupuje kubki na wydarzenie |
Płaci SUP przy zakupie |
| Hurtownia kupuje kubki wyłącznie do odsprzedaży |
Nie płaci na tym etapie; pobiera opłatę przy sprzedaży użytkownikowi końcowemu |
| Kawiarnia wydaje kawę na wynos |
Pobiera opłatę od klienta |
| Restauracja wydaje gotowe danie w pojemniku |
Pobiera opłatę od klienta |
| Operator automatu sprzedaje napój w kubku |
Pobiera i rozlicza opłatę |
| Sklep sprzedaje fabrycznie zapakowany jogurt |
Nie nalicza tej opłaty jak za pojemnik wydawany użytkownikowi końcowemu |
⚠️ Najczęstsze błędy związane z opłatą SUP
❌ „Kubek jest papierowy, więc opłata go nie dotyczy”
Nie zawsze. Papierowy kubek z powłoką z tworzywa sztucznego może podlegać SUP.
❌ „Kupuję na fakturę, więc nie jestem konsumentem”
Faktura na firmę, szkołę lub szpital nie oznacza automatycznego zwolnienia. Jeżeli produkty są kupowane na własny użytek, nabywca jest użytkownikiem końcowym.
❌ „Produkt jest biodegradowalny, więc nie ma SUP”
Nie zawsze. PLA jest traktowane jako tworzywo sztuczne w rozumieniu przepisów.
❌ „Opłata jest pobierana raz za całe opakowanie 100 sztuk”
Nie. Opłata naliczana jest od każdej pojedynczej sztuki.
❌ „Za kubek i wieczko trzeba zapłacić dwa razy”
Nie, jeżeli kubek i wieczko są kupowane razem jako jeden zestaw.
❌ „SUP dotyczy każdego opakowania na żywność”
Nie. Pojemnik musi spełniać określone kryteria dotyczące rodzaju żywności i sposobu jej spożycia.
Artykuł ma charakter informacyjny i został przygotowany według przepisów oraz oficjalnych wyjaśnień dostępnych na dzień 23 lipca 2026 roku. W przypadku nietypowego produktu lub sposobu jego wykorzystania klasyfikację warto potwierdzić z producentem, właściwym urzędem marszałkowskim albo specjalistą zajmującym się BDO.